Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có vẻ đẹp rực rỡ, sặc sỡ do được tô vẽ, trang trí bằng nhiều màu sắc: Dùng để miêu tả vẻ bề ngoài được làm cho lộng lẫy, bắt mắt một cách cố ý, đôi khi quá mức cần thiết.
   • Có tính chất hình thức, cầu kỳ, khách sáo và thiếu chân thật (thường dùng cho lời nói, cách cư xử): Chỉ những biểu hiện bên ngoài được trau chuốt, làm dáng quá mức, khiến cho nội dung trở nên giả tạo, không tự nhiên.

Ví dụ sử dụng

• Nghĩa 1 (Về hình thức, màu sắc):

  • Căn phòng được trang trí rất màu mè với đủ loại đèn nháy và ruy-băng.
  • Chiếc áo đó trông hơi màu mè, không phù hợp với dịp trang trọng.

• Nghĩa 2 (Về lời nói, cách cư xử):

  • Anh ấy có cách ăn nói màu mè, ít khi nói thẳng vào vấn đề chính.
  • Tôi thích lối sống giản dị, chân thành, không màu mè khách sáo.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Làm màu mè": Hành động cố tình trau chuốt, tô vẽ cho hình thức bên ngoài hoặc lời nói trở nên cầu kỳ, không tự nhiên.
  • Chuyện đơn giản vậy, đừng có làm màu mè cho phức tạp.
• Dùng với nghĩa phê phán: Từ "màu mè" thường mang sắc thái tiêu cực, chỉ trích sự phô trương, giả tạo hoặc thiếu thực chất.
  • Bài văn của cậu ấy nghe rất màu mè nhưng lại rỗng tuếch về ý tưởng.

Biến thể và từ gần giống

• Màu mỡ (tính từ): Phong phú, giàu có (thường dùng cho đất đai, tài nguyên).
• Sặc sỡ (tính từ): Có nhiều màu sắc rực rỡ, gây ấn tượng mạnh (thường chỉ màu sắc thuần túy, ít hàm ý tiêu cực như "màu mè").

Từ đồng nghĩa

• Hình thức (tính từ): Chú trọng bề ngoài, thiếu nội dung thực chất.
• Cầu kỳ (tính từ): Rắc rối, trau chuốt quá mức.
• Khách sáo (tính từ): Giả tạo, thiếu chân tình trong giao tiếp.

Từ trái nghĩa

• Giản dị (tính từ): Đơn giản, mộc mạc, không cầu kỳ.
• Chân chất (tính từ): Chân thật, chất phác, tự nhiên.
• Mộc mạc (tính từ): Chân phương, giản dị, không trau chuốt.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn": Thành ngữ nhấn mạnh giá trị thực chất bên trong quan trọng hơn vẻ đẹp hào nhoáng bên ngoài, có liên quan đến ý nghĩa phê phán của "màu mè".
• "Nói hoa nói hòe": Cụm từ chỉ lối nói vòng vo, trau chuốt, làm dáng, gần nghĩa với "nói màu mè".

1. t. 1 (id.). Có cái đẹp nhờ tô vẽ nhiều màu sắc. Trang trí rất màu mè. 2 (Nói năng, cư xử) có tính chất hình thức, khách sáo, không chân thật. Ăn nói màu mè. Sống với nhau chân chất, không màu mè.